Để thấy rõ giá trị lịch sử và ý nghĩa to lớn của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, phải đặt vào tình thế đất nước thời điểm hơn 80 năm trước. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám giành độc lập dân tộc, đất nước ta đứng trước muôn vàn khó khăn, thách thức cả trong nước và quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc tổ chức Tổng tuyển cử vừa củng cố chính quyền cách mạng non trẻ vừa là chiến lược xác lập nền tảng chính trị - pháp lý của Nhà nước Việt Nam mới.
Hưởng ứng lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử được tiến hành sôi nổi trên khắp cả nước. Toàn thể nhân dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên không phân biệt gái trai, già trẻ, dân tộc, tôn giáo, từ miền xuôi đến miền ngược, từ miền Bắc tới miền Nam, từ nông thôn đến thành thị cùng đi bỏ phiếu thực hiện quyền bầu cử bất chấp sự chống phá của các thế lực xâm lược và thù địch. 90% tổng số cử tri cả nước đã tham gia bỏ phiếu, bầu ra Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam mới, tạo cơ sở pháp lý và chính trị vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Giá trị nổi bật của cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 là sự khẳng định quyền công dân và nguyên tắc bình đẳng. Lần đầu tiên trong lịch sử, mọi công dân Việt Nam, không phân biệt nam, nữ, giàu, nghèo, giai cấp, tôn giáo hay trình độ học vấn, đều được tham gia bầu cử. Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 đã tạo ra tiền đề cho các cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân sau này, từng bước hoàn thiện pháp luật về bầu cử, từ việc quy định về điều kiện ứng cử, quyền bầu cử đến cách thức tổ chức và giám sát bầu cử...
Quốc hội khóa I được bầu ra từ cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ khi thông qua Hiến pháp năm 1946, khẳng định rõ quyền lực thuộc về Nhân dân. Từ dấu mốc 80 năm trước, Quốc hội Việt Nam không ngừng lớn mạnh, đồng hành cùng dân tộc qua các cuộc kháng chiến, thống nhất đất nước và sự nghiệp đổi mới đất nước hôm nay. Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Trải qua 15 khóa hoạt động và phát triển của Quốc hội, toàn tỉnh Điện Biên có 59 lượt đại biểu được tín nhiệm bầu vào Quốc hội, nhiều người gắn bó qua nhiều nhiệm kỳ. Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh luôn phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, triển khai toàn diện nhiệm vụ, thể hiện rõ vai trò cầu nối giữa cử tri với Quốc hội, Chính phủ và bộ, ngành Trung ương. Trước mỗi kỳ họp Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh tổ chức lấy ý kiến cử tri đối với các dự án luật, dự thảo nghị quyết; ghi nhận những ý kiến, kiến nghị của cử tri gửi tới cấp có thẩm quyền. Sau mỗi kỳ họp, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh thực hiện tiếp xúc cử tri, thông báo kết quả kỳ họp, thông tin quan điểm, đề xuất điều chỉnh hoàn thiện chính sách pháp luật.
Thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, nhiệm kỳ 2021 - 2026, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh tăng cường nắm bắt tình hình thực tế cơ sở, đặc biệt ở vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số từ đó kiến nghị, phối hợp với chính quyền địa phương tháo gỡ khó khăn, nâng cao đời sống nhân dân. Những vấn đề cử tri toàn tỉnh quan tâm như thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, đảm bảo an sinh xã hội, phòng chống tội phạm ma túy, bảo tồn văn hóa gắn với du lịch, cải cách thủ tục hành chính, tổ chức bộ máy ở cơ sở… đều được đại biểu Quốc hội tỉnh tổng hợp, chất vấn và gửi phiếu chất vấn tới Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và địa phương.
Năm nay trong bối cảnh cả nước đang hướng tới cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, việc phát huy truyền thống 80 năm cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên càng mang ý nghĩa thiết thực. Để đảm bảo cuộc bầu cử thật sự là ngày hội của toàn dân, diễn ra dân chủ, an toàn, Điện Biên đã thành lập Ủy ban Bầu cử tỉnh, toàn tỉnh chia 11 đơn vị bầu cử bầu 50 đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh khóa XVI, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đối với bầu cử đại biểu Quốc hội, toàn tỉnh chia làm 3 đơn vị bầu cử bầu 7 đại biểu. 45/45 xã, phường trong toàn tỉnh đã thành lập Ban Chỉ đạo bầu cử và Ủy ban Bầu cử, phân công nhiệm vụ cụ thể từng thành viên, bộ phận giúp việc triển khai công tác bầu cử. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân tham gia bầu cử; giới thiệu nhân sự; đảm bảo an ninh trật tự, nhất là an toàn trên không gian mạng; xây dựng phương án cho từng khu vực bầu cử; chuẩn bị về cơ sở vật chất; công tác kiểm tra giám sát về công tác bầu cử... được tỉnh triển khai thực hiện nghiêm túc.
Mỗi lá phiếu của cử tri thể hiện trách nhiệm đối với sự phát triển của quê hương, gửi niềm tin vào đại biểu được lựa chọn. Truyền thống 80 năm cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã và đang tiếp nối tinh thần dân chủ, khẳng định Quốc hội Việt Nam là hiện thân khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn bó chặt chẽ và có trách nhiệm với cử tri, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.
